Kiedy orzeczenie sądowe jest prawomocne?

Zgodnie z przepisami orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia.
Mimo niedopuszczalności odrębnego zaskarżenia nie stają się prawomocne postanowienia podlegające rozpoznaniu przez sąd drugiej instancji, gdy sąd ten rozpoznaje sprawę, w której je wydano.

Przepis jest dość skomplikowany. Wyjaśniając treść przepisu należy wskazać, iż : sąd – po przeprowadzeniu postępowania dowodowego wydaje wyrok. Wyrok ten, po jego wydaniu nie jest prawomocny, gdyż od orzeczeń sądu I instancji przysługują środki zaskarżenia do sądu II instancji.

Zwykłymi środkami zaskarżenia, najczęściej stosowanymi w praktyce są apelacja i zażalenie.

Aby wnieść apelację należy po wydaniu wyroku przez sąd I instancji wystąpić z wnioskiem o jego pisemne uzasadnienie. Po otrzymaniu uzasadnienia strona niezadowolona z wyroku ma możliwość wniesienia apelacji . Apelację należy wnieść w terminie 14 dni od daty otrzymania z sądu uzasadnienia wyroku. Wniesienie apelacji jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem strony. Jeśli strona wniesie w terminie apelację, sprawę będzie rozpoznawał sąd II instancji. W takiej sytuacji orzeczenie stanie się prawomocne po rozpatrzeniu przez sąd II instancji.

Dopiero prawomocne orzeczenie sądu może stać się podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Niedopuszczalność zaskarżenia orzeczenia zachodzi w sytuacji gdy :

1) według ustawy orzeczenie w ogóle jest niezaskarżalne

2) strona utraciła prawo zaskarżenia wskutek upływu terminu ustawowego

3) wniesiony środek zaskarżenia został prawomocnie odrzucony z powodu nieodpowiadania wymogom formalnym lub nienależytego opłacenia, a także gdy postępowanie odwoławcze zostało umorzone (np. z powodu cofnięcia apelacji).

Jeżeli zaskarżono tylko część orzeczenia, staje się ono prawomocne w części pozostałej z upływem terminu do zaskarżenia, chyba że sąd drugiej instancji może z urzędu rozpoznać sprawę także w tej części.

Ponadto wskazać należy, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.